İSKANDİNAVYA TURU’NA ÇIKMADAN ÖNCE MUTLAKA BİLMENİZ GEREKEN İSKANDİNAV MİTOLOJİSİ

İSKANDİNAVYA TURU’NA ÇIKMADAN ÖNCE MUTLAKA BİLMENİZ GEREKEN İSKANDİNAV MİTOLOJİSİ

Popüler kültürde daha sık yer almaya başlayan mitolojik karakterler, son günlerin merak konusu. Çizgi roman filmlerinin hem sosyal medyada hem de gişede sükse yaptığı bir dönemde doğal olarak Thor, Loki, Odin gibi karakterlerin kökeni de ilgi odağı haline geldi. En çok satan bilgisayar oyunları ve en çok izlenen TV dizileri de ilhamını doğrudan veya dolaylı olarak mitolojik hikayelerden alıyor. Tüm dünya halklarının mitolojileri arasında en büyüleyici hikayelere sahip olanların başında İskandinav Mitolojisi geliyor. İşte karşınızda temel kavramları, genel hikayesi ve kudretli tanrı/tanrıçaları ile kadim İskandinav mitolojisi…

İskandinav Mitolojisi Tanrıları Kimlerdir?

Mitolojilerin çoğunda tanrı kavramı, gücü her şeye yeten bir varlıktan ziyade bazı mistik güçlere sahip olan devasa boyutlu insan ve hayvanlar olarak tanımlanır. Mitolojilerin temelinde çok tanrılı inançlar yattığı için her tanrının belli bir alana hükmetmesi, tanrıların birbirlerinin alanlarına müdahale etmeye çalıştıklarında ise korkunç savaşlar çıkması en sık rastlanan hikayelerden biri. İskandinav mitolojisinde de durum pek farklı sayılmaz; iyiyle kötünün bitmeyen savaşı efsanelerin temelini oluşturur. Odin ve Thor metinlerde adı en sık geçen iyi tanrıların başında geliyor. Karanlık tarafı temsil etmesiyle ün salmış tanrıların başında ise filmlerden de tanıdığımız Loki geliyor. Gelin bu mitolojik tanrıları biraz yakından tanıyalım.

Çekiç, Keçi ve Kemer: İskandinav Mitolojisi Thor

İskandinav mitolojisinin en kuvvetli tanrılarından biri olan Thor, gücünü baba yadigarı iki sihirli nesneden alıyor. Bunlardan birincisi, oldukça maharetli demirciler olan cüceler tarafından yapılan sihirli çekiç Mjöllnir. Kudretli demircilerin özel ateşlerde dövdüğü çekiç; fırtına ve yağmuru kontrol etme özelliklerine sahip. Thor’a güç veren bir diğer sihirli eşya ise Megingjord isimli kemer. Bu kemer, sahibinin gücünü iki katına çıkartıyor. Thor, ayrıca “Diş Gıcırdatan” ve “Diş Çatırdatan” isimli keçilerin çektiği, yerde ve gökte ilerleyebilen bir arabaya sahip.

Cömert Baba Odin’in Sonsuz Gücü

Odin’in tek özelliği Thor’a, yani oğluna düşkün olması değil. İskandinav mitolojisi Odin, savaş ve bilgelik tanrısı. Tanrılar meclisinin yöneticisi olmasının yanında “Herkesin Babası” ve “Tanrıların Babası” sıfatlarıyla da tanınıyor. Odin o kadar güçlü, o kadar önemli bir tanrı ki, Vikingler Odin’e tam 134 farklı isim ve sıfat layık görmüş. Güneş gibi parlayan tek bir göze sahip olan Odin, diğer gözünü sonsuz bilgelik uğruna feda etmiş. Odin’in Düşünce ve Hafıza isimli iki kuzgunu var ve bu kuzgunlar tüm dünyayı dolaşarak önemli olayları Odin’e bildiriyor. Odin’in kurgusundaki bilgelik ve zafer vurgusu, İskandinav halklarının o dönemde en çok neye değer verdiğini gösteriyor aslında.

Az Bilinen Gerçeklerle İskandinav Mitolojisi Loki

İskandinav mitolojisi isimleri arasında en kötü nama sahip olan tanrılardan biri de Loki. Kötülük ve kurnazlık tanrısı olan Loki, filmlerin de etkisiyle popüler kültürde biraz yanlış tanınıyor. Marvel’in gişe rekorları kıran “Thor” üçlemesinde, Thor’un üvey kardeşi olarak boy gösteren Loki, mitolojik metinlerde Odin’in üvey kardeşi olarak geçiyor. Kimi tasvirlerde bir çift boynuza sahip olan Loki, ragnaroku yani kıyameti getiren dev kurt Fenrir’in de öz babası.

Tanrılar Tamam, Sıra Tanrıçalarda

İskandinav mitolojisinde tanrıçalar da tanrılar kadar önemli güçlere sahip. İskandinav mitolojisi tanrıça isimleri dendiğinde akla ilk gelen tanrıça Frigg oluyor. Kraliçe Frigg, güzellik ve aşk tanrıçası olarak öne çıkıyor. Ayrıca İngilizcedeki cuma günü (friday), ismini Frigg’den alıyor. Diğer önemli tanrıçaları ise şöyle sıralamak mümkün: merhamet tanrıçası Eir, ebedi gençlik tanrıçası Idunn, toprak tanrıçası Jörd ve Loki’nin öz kızı, Ölüler Ülkesi’nin kraliçesi Hel.

Bir Kıyamet Senaryosu: İskandinav Mitolojisi Ragnarok

Ragnarok, İskandinav mitolojisinde kıyamet anlamına geliyor. Kıyamet senaryolarında korkunç bir savaşın başlayacağı, her yerde çatışma ve ölüm olacağına dair rivayetler yer alıyor. Efsaneye göre, Ragnarok sırasında Loki’nin oğlu Fenrir bağlanmış olduğu zincirlerden kurtularak yüce tanrı Odin’i, Loki’nin eşi olan tanrıça Jormungand da Thor’u öldürecek. Dünya ile tanrıların yaşadığı düzlem arasında bekçilik yapan kudretli varlık Heimdallr ise Loki’yi öldürecek. Dünya ateşler içinde yanarak yok olacak ama bir zaman sonra keder ve acı kaybolacak. Dünya, denizlerin içinden tekrar yükselerek ölümlülerin huzur ve mutluluk içinde yaşadığı bir yer olacak.

İlhamını İskandinav Mitolojisinden Alan Eserler

İskandinav mitolojisi, başta Yüzüklerin Efendisi olmak üzere sonsuz sayıda önemli eserlere ilham kaynağı olmuş. Yüzüklerin Efendisi kitaplarının yazarı Tolkien’in İskandinav mitolojisine büyük hayranlık duyduğu, hatta “Orta Dünya” kavramını olduğu gibi mitolojiden aldığı söyleniyor. Kelimelerin etimolojik kökeni incelendiğinde (Midgrad ve Middle-earth) bunun gayet kuvvetli bir ihtimal olduğunu söyleyebiliriz. İskandinav mitolojisi, hayranlık uyandıran bilgisayar oyunlarına da ilham veriyor. Skyrim ve God of War serisi bu oyunların başında geliyor. İlhamını mitolojiden alan diğer eserlere gelince; sinema filmleri için Thor üçlemesini, TV yapımları için de Taht Oyunları ve Vikingler gibi dizileri örnek verebiliriz.

İskandinav Mitolojisi Kitap Önerileri

Buraya kadar okuduklarınız ilginizi çektiyse, Neilg Gaiman İskandinav Mitolojisi kitabıyla devam edebilirsiniz. İskandinav mitolojisinin karmaşık metinlerini kendine has sürükleyici anlatımıyla birleştiren Gaiman, sade ve anlaşılır bir esere imza atmış. Ünlü tarihçi Raymond Ion Page’in derin araştırmalar sonucunda kaleme aldığı İskandinav Mitleri de okumaya değer bir diğer kitap. Kimi zaman eğlendiren kimi zaman dehşete düşüren hikayeleriyle İskandinav mitolojisini okumak oldukça keyifli.

 

©2019 ProntoTour www.prontotour.com

Kimlik bilgilerinizle giriş yapın

veya    

Bilgilerinizi mi unuttunuz?

Create Account